Finans Sözlüğü
Borsa, döviz, altın, kripto ve ekonomi terimlerinin açık, örnekli tanımları.
99 terim
- Açığa SatışSahip olunmayan bir varlığın ödünç alınıp satılması; düşüşten kazanç hedefi.
- AltcoinBitcoin dışındaki kripto paralara verilen genel ad.
- Altın AyarıAltının saflık derecesi; 24 ayar saf altını ifade eder.
- Aracı KurumYatırımcıların borsada işlem yapmasına aracılık eden, SPK lisanslı kurum.
- Asgari ÜcretYasal olarak bir çalışana ödenebilecek en düşük ücret.
- Ayı PiyasasıFiyatların genel olarak düştüğü, kötümserliğin hâkim olduğu piyasa dönemi.
- Bedelli Sermaye ArtırımıŞirketin, ortaklardan para toplayarak yeni pay ihraç etmesi.
- Bedelsiz Sermaye ArtırımıŞirketin iç kaynaklarından, ortaklara ücretsiz yeni pay dağıtması.
- BES (Bireysel Emeklilik Sistemi)Devlet katkılı, uzun vadeli birikim ve tamamlayıcı emeklilik sistemi.
- BIST 100Borsa İstanbul'un en büyük 100 şirketini kapsayan ana pay endeksi.
- Bitcoinİlk ve en büyük kripto para; merkeziyetsiz dijital değer transferi ağı.
- Blok Zinciriİşlemlerin zincirleme bloklar hâlinde tutulduğu, değiştirilmesi çok zor dağıtık kayıt sistemi.
- Boğa PiyasasıFiyatların genel olarak yükseldiği, iyimserliğin hâkim olduğu piyasa dönemi.
- BorsaHisse senedi, tahvil ve diğer menkul kıymetlerin alınıp satıldığı organize piyasa.
- Borsa SeansıBorsada alım-satım işlemlerinin yapılabildiği belirli zaman aralığı.
- BütçeBelirli bir dönemdeki gelir ve giderlerin planlanması.
- Bütçe AçığıDevletin harcamalarının gelirlerinden fazla olması durumu.
- Cari AçıkBir ülkenin döviz gelirlerinin döviz giderlerinden az olması durumu.
- Çapraz Kurİki para biriminin, üçüncü bir para (genellikle dolar) üzerinden hesaplanan oranı.
- Çekirdek EnflasyonEnerji, gıda, alkol, tütün ve altın çıkarıldıktan sonra kalan fiyat artışı.
- Çeyrek AltınYaklaşık 1,75 gram ağırlığındaki, yaygın alınıp satılan ziynet altını.
- DeFi (Merkeziyetsiz Finans)Aracı kurumlar olmadan, blok zinciri üzerinde çalışan açık finansal hizmetler.
- DeflasyonFiyatlar genel düzeyinin sürekli düşmesi; enflasyonun tersi.
- Destek ve DirençFiyatın düşerken tutunma (destek) ve yükselirken zorlanma (direnç) eğiliminde olduğu seviyeler.
- DevalüasyonUlusal paranın yabancı paralar karşısında değerinin resmen düşürülmesi.
- DövizYabancı ülke para birimleri; yabancı paralar cinsinden ödeme araçları.
- Döviz KuruBir para biriminin başka bir para birimi cinsinden fiyatı.
- EndeksBir grup hissenin ortalama performansını tek sayıyla gösteren gösterge.
- EnflasyonFiyatlar genel düzeyinin sürekli artması, paranın alım gücünün düşmesi.
- ETF (Borsa Yatırım Fonu)Borsada hisse gibi alınıp satılabilen, bir endeksi veya varlık sepetini izleyen fon.
- EthereumAkıllı sözleşmeleri destekleyen, ETH kripto parasına ev sahipliği yapan blok zinciri.
- EurobondDevlet veya şirketlerin yurt dışında, genellikle döviz cinsinden ihraç ettiği uzun vadeli borçlanma aracı.
- F/K OranıFiyat/Kazanç oranı; hisse fiyatının hisse başına net kâra oranı.
- FaizParanın kullanımı veya ödünç verilmesi karşılığında ödenen bedel.
- ForexDünya para birimlerinin birbirine karşı alınıp satıldığı küresel döviz piyasası.
- Gram AltınBir gram saf altının Türk lirası cinsinden güncel değeri.
- GSYİHGayrisafi Yurt İçi Hasıla; bir ülkede üretilen tüm nihai mal ve hizmetlerin değeri.
- Halka ArzBir şirketin hisselerini ilk kez halka açıp borsada işleme sunması.
- Hareketli OrtalamaBir varlığın son N günlük fiyatlarının ortalamasını izleyen teknik gösterge.
- Has Altın24 ayar, yaklaşık %99,5 ve üzeri saflıktaki altın.
- Hazine BonosuDevletin kısa vadeli (bir yıla kadar) borçlanmak için çıkardığı borç senedi.
- Hisse SenediBir şirkette ortaklık payını temsil eden menkul kıymet.
- İhbar Tazminatıİş sözleşmesi bildirimsiz feshedildiğinde ödenen, ihbar süresine bağlı tazminat.
- İşsizlik Oranıİş gücü içinde iş arayıp bulamayanların yüzdesi.
- KaldıraçKüçük bir teminatla daha büyük bir pozisyon taşımayı sağlayan borçlanma oranı.
- KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu)Halka açık şirketlerin bildirimlerini yayımladığı resmî elektronik platform.
- Kıdem Tazminatıİşçinin belirli koşullarda işten ayrılırken hak ettiği, kıdemine bağlı tazminat.
- Konut Kredisi (Mortgage)Ev almak için alınan, genellikle satın alınan konutun ipotek edildiği uzun vadeli kredi.
- KrediBankanın belirli faizle ödünç verdiği, taksitlerle geri ödenen para.
- Kredi KartıBankanın tanımladığı limit dahilinde harcayıp sonra ödeme imkânı veren kart.
- Kredi NotuBir kişinin ödeme geçmişine göre kredi güvenilirliğini gösteren puan.
- Kripto BorsasıKripto paraların alınıp satıldığı ve saklandığı çevrim içi platform.
- Kripto CüzdanKripto varlıkların saklandığı, gönderildiği ve alındığı dijital cüzdan.
- Kripto MadenciliğiBlok zincirinde işlemleri doğrulayıp yeni birim üreten hesaplama süreci.
- Kripto ParaBlok zinciri üzerinde çalışan, çoğunlukla merkeziyetsiz dijital para birimi.
- LikiditeBir varlığın hızlı ve fiyatını fazla etkilemeden nakde çevrilebilme kolaylığı.
- Limit EmriBelirlenen fiyattan veya daha iyisinden gerçekleşecek alım/satım emri.
- LotBorsada standart işlem birimi; çoğu pay için 1 adet hisseye karşılık gelir.
- Maliye PolitikasıHükümetin vergi ve kamu harcamalarıyla ekonomiyi yönlendirme politikası.
- Merkez BankasıPara politikasını yürüten, para basma ve faiz belirleme yetkisine sahip kurum.
- MevduatBankaya vadeli veya vadesiz olarak yatırılan, faiz getirebilen para.
- NFTBlok zincirinde benzersizliği kanıtlanan, birbirinin yerine geçmeyen dijital varlık.
- Ons AltınUluslararası piyasada 1 troy ons (~31,1 gram) altının dolar cinsinden fiyatı.
- OpsiyonBir varlığı gelecekte belirli fiyattan alma veya satma HAKKI (zorunluluğu değil) veren sözleşme.
- Para PolitikasıMerkez bankasının faiz ve para arzıyla ekonomiyi yönlendirme politikası.
- Pariteİki para biriminin birbirine oranı.
- Piyasa DeğeriBir şirketin borsadaki toplam değeri: hisse fiyatı × toplam pay sayısı.
- Piyasa EmriMevcut en iyi fiyattan hemen gerçekleşen alım/satım emri.
- PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi)Şirketlerin satın alma yöneticilerine yapılan ankete dayanan, 50 eşikli öncü büyüme göstergesi.
- PortföyBir yatırımcının sahip olduğu tüm yatırım varlıklarının toplamı.
- RepoBir menkul kıymetin, belirli bir tarihte geri alım taahhüdüyle satılması; kısa vadeli borçlanma.
- ResesyonEkonomik faaliyetin belirgin ve yaygın biçimde daraldığı durgunluk dönemi.
- RSI (Göreceli Güç Endeksi)Bir varlığın aşırı alım veya aşırı satım bölgesinde olup olmadığını ölçen momentum göstergesi.
- Rüçhan HakkıMevcut ortakların bedelli sermaye artırımında yeni paylara öncelikli katılma hakkı.
- SPK (Sermaye Piyasası Kurulu)Türkiye'de sermaye piyasalarını düzenleyen ve denetleyen kamu kurumu.
- Spot İşlemBir varlığın güncel piyasa fiyatından, hemen teslim/takas ile alınıp satılması.
- Spread (Makas)Bir varlığın alış ve satış fiyatı arasındaki fark.
- StablecoinDeğeri genellikle dolar gibi istikrarlı bir varlığa sabitlenmiş kripto para.
- StagflasyonYüksek enflasyon ile ekonomik durgunluğun/işsizliğin bir arada görülmesi.
- StakingKripto varlığı bir ağda kilitleyerek ödül kazanma yöntemi.
- Swapİki tarafın belirli bir süre için nakit akışlarını (ör. faiz veya döviz) takas etmesi.
- TahvilDevlet veya şirketlerin borçlanmak için çıkardığı, faiz getiren borç senedi.
- Takas (Settlement)Alım-satım sonrası menkul kıymet ve paranın taraflar arasında el değiştirmesi.
- Tarım Dışı İstihdam (NFP)ABD'de tarım dışı sektörlerde bir ayda değişen istihdam sayısı; piyasaların en çok izlediği veri.
- TasarrufGelirin harcanmayıp biriktirilen veya yatırılan kısmı.
- TEFE-TÜFEKira ve sözleşme artışlarında kullanılan, TEFE ve TÜFE'nin birlikte anıldığı ölçüt.
- TemettüBir şirketin kârından ortaklarına (hissedarlarına) dağıttığı pay.
- Temettü VerimiYıllık dağıtılan temettünün hisse fiyatına oranı.
- Teminat (Marj)Kaldıraçlı bir pozisyon için ayrılan güvence tutarı.
- TÜFETüketici Fiyat Endeksi; tüketici enflasyonunu ölçen ana gösterge.
- ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi)Üreticilerin mal ve hizmetleri sattığı fiyatlardaki değişimi ölçen endeks.
- Vadeli İşlem (Futures)Bir varlığı gelecekteki tarihte önceden belirlenen fiyattan alma/satma YÜKÜMLÜLÜĞÜ getiren sözleşme.
- VarantBir dayanak varlığı belirli fiyattan alma/satma hakkı veren, borsada işlem gören menkul kıymet.
- Vergi (ve Stopaj)Devletin, gelir ve işlemler üzerinden zorunlu olarak topladığı kamu geliri.
- VIOPBorsa İstanbul'un vadeli işlem ve opsiyon (türev) piyasası.
- VolatiliteBir varlığın fiyatındaki dalgalanmanın büyüklüğü; oynaklık.
- Yatırım FonuBirçok yatırımcının parasını bir havuzda toplayıp profesyonelce yöneten portföy.
- Yİ-ÜFEYurt İçi Üretici Fiyat Endeksi; üreticinin maliyet tarafındaki fiyat değişimini ölçer.
- Ziynet AltınıTakı veya hediye amaçlı basılan altınlar (çeyrek, yarım, tam, bilezik vb.).